BY: W. Shadid, 13-5-2010

Klik hier om een pdf-versie van de tekst te downloaden
Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk wordt gelegd op interculturele competenties. Door technologische ontwikkelingen, globalisering en migratie is de noodzaak van interculturele competenties nu sterker dan ooit tevoren. Etnische en sociaaleconomische diversiteit van ondermeer gemeente ambtenaren, politiefunctionarissen, leerkrachten en hulpverleners in de zorg, en die van hun cliënten is hierdoor sterk toegenomen.
Over de juiste handelwijze in de hulpverlening zitten ze vaak met handen in het haar. Ook de ontevredenheid van cliënten is in deze sectoren goed merkbaar. Kortom, enerzijds hulpverleners en functionarissen die van mening zijn dat de betreffende cliënten zich niet houden aan afspraken en niet weten hoe het in hun instellingen aan toe gaat, en anderzijds cliënten die vinden dat ze niet op de juiste manier worden geholpen en dat er geen rekening wordt gehouden met hun wensen. Verwijten over en weer, zonder noemenswaardige vooruitgang.
Om dat soort problemen in deze sectoren van hulpverlening het hoofd te kunnen bieden, schieten zogenaamde ‘consultancy bureaus’ voor interculturele expertise als paddenstoelen uit de grond. Hun bedoeling is om hulpverleners te trainen goed om te gaan met allochtone cliënten. Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 06-10-2009In verband met de afscheidsrede van Wasif Shadid op 30 oktober a.s. als bijzonder hoogleraar Interculturele Comunicatie (ICC), heeft Ton Vallen met hem een gesprek gevoerd. Een passage uit dat interview:
“De verhouding tussen de autochtonen en Surinaamse Nederlanders lijken oppervlakkig wat beter, maar de onderliggende gedachte blijft ook hier dat ze als minder ontwikkeld worden gezien. In de huidige tijd is het label echter wat meer verschoven van ras naar religie. Nederlandse politici beoefenen een soort ‘aquariumsociologie’. Nederland is een aquarium met witte en zwarte visjes. De zwarte zijn slecht, ziek en misselijk, de witte zijn sterk, goed en verstandig. We kunnen met hard optreden de zwarte visjes in het gareel krijgen en de witte die moet je goed verzorgen en onderhouden. Zo wordt door de politiek van de maakbaarheid van de samenleving uitgegaan en met one-liners wordt de bevolking bewerkt. Men is met iets gevaarlijks bezig in de richting van een kennisillusie. Iedere bijna functioneel analfabeet heeft het idee te weten wat de islam is of wat de EU inhoudt. Hun kennis is echter nihil en ze applaudiseren wanneer Tariq Ramadan aan de kant wordt geschoven, gaan achter Wilders’ one-liners aan.”
Klik hier om het interview te lezen

BY: W. Shadid, 9-3-2009
Het zal weinigen ontgaan zijn dat de discussie over de Marokkaanse namenlijst weer is opgeleid. Hoewel buitenstaanders deze kwestie als triviaal kunnen beschouwen, laten belanghebbenden en politici zich emotioneel en onomwonden er over uit.
Voornamen zijn niet zo triviaal als ze lijken, al liet Shakespear in 1594 in het stuk Romeo en Juliet Romeo de befaamde woorden uitspreken; ‘What’s in a name? A rose by any other name would smell as sweet’. Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 12-1-2009

Op de valreep van 2008 is de eer deze keer te beurt gevallen aan het bestuur van de Partij van de Arbeid (PvdA) om de nota “Verdeeld verleden, gedeelde toekomst” te lanceren. Politieke partijen blijken de natuurlijke behoefte te hebben om periodiek met een eigen integratienota voor de dag te moeten komen. Opvallend is dat in de integratienota’s van de laatste jaren politici in toenemende mate een hardere toon aanslaan en het integratievraagstuk als het grootste maatschappelijke probleem presenteren.
De rode draad van de PvdA-nota is dat het integratieproces mislukt is, vooral omdat allochtonen, lees hier moslims, eigenlijk niet willen integreren en omdat ‘onze’ samenleving tot nog toe onverantwoord tolerant is geweest ten opzichte van deze ‘fremdkörper’ binnen ‘onze’ grenzen. Met deze opvatting is de nota populistisch, verdelend en wars van doordachte analyses, noemenswaardige cijfers, of concrete en verdedigbare doeleinden.

Paternalisme en nationalisme
Allereerst heeft de nota een sterk ‘wij-zij’-invalshoek met een hoog Fortuynistisch, ja zelfs Wildersiaans gehalte. In de slechts 18 pagina’s tellende nota komen de bezittelijke voornaamwoorden ‘ons’ en ‘onze’ verwijzend naar ons land, onze cultuur en rechtstaat maar liefst 108 keer voor en het woord ‘hun’ 61 keer.
Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 09-12-2008
Hoewel het beginsel ’scheiding van kerk en staat’ in Nederland al in de achttiende eeuw is ingevoerd, zijn de inhoud en reikwijdte ervan allerminst duidelijk. In een notendop gaat het daarbij om een afspraak tussen kerk en staat over de mate van ieders autonomie en eventuele financiële ondersteuning waarop kerken wel of niet mogen rekenen. Deze afspraak is echter niet geconcretiseerd in wetgeving, maar wordt afgeleid uit Grondwetsartikelen 1 en 6 waarmee de gelijkheid van burgers en de vrijheid van godsdienst worden geregeld.
Nederland is hierin niet uniek. Europa vertoont een scala aan vormen van scheiding tussen kerk en staat. Enerzijds is er de laïcité van Frankrijk en anderzijds zijn er landen met een officiële staatskerk, zoals Denemarken en het Verenigd Koninkrijk waar het staatshoofd ook als hoofd van de kerk fungeert. Denemarken met de Evangelisch Lutherse Kerk als staatskerk beschikt bijvoorbeeld over een apart ministerie die geestelijken benoemt en kerkkosten deels uit de staatskas betaalt. Tussen deze twee uitersten bestaat in landen als Duitsland en Spanje een samenwerkingsverband waarmee de wederzijdse rechten en plichten worden geregeld. Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 28-10-2008
Onderwijssegregatie op levensbeschouwelijke grondslag is in Nederland van oudsher bekend en inherent aan het Nederlandse onderwijsbestel. Segregatie dat nu de kern vormt van het onderwijsdebat, is vooral etnisch en wordt teweeggebracht door factoren als woonconcentraties, sociaal economische achtergronden, alsmede de ‘witte vlucht’ wegens etnische afwijzing en vermijding van leer- en gedragsproblemen op ‘zwarte’ scholen.
Om redenen van onderwijskundige en maatschappelijke aard is het stimuleren van de gemengde ‘grijze’ school in de afgelopen decennia hoog op de politieke agenda komen te staan. De realisatiekansen en effectiviteit daarvan worden ongelukkigerwijs overschat en berusten op een aantal illusies waarvan twee zullen worden besproken. Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 25-09-2008
Dat de Nederlandse media als het om de islam en moslims gaat eenzijdig en onzorgvuldig rapporteren, is thans in brede kringen doorgedrongen. Onder andere door hun overmatige oriëntatie op exotisme maken de media zich schuldig aan het presenteren van generaliserende en stigmatiserende berichten, het simplificeren van hun cultuur, het opdelen van de samenleving in ‘wij’ en ‘zij’, het projecteren van deze groepen als last en bedreiging voor de samenleving, en het portretteren van moslims als achterlijk, irrationeel, fanatiek en niet geïntegreerd. En dat creëert minachting voor en wantrouwen jegens deze bevolkingsgroepen. Nationaal en internationaal onderzoek leggen dit herhaaldelijk bloot.
Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 20-01-2008
Een vijandige houding ten opzichte van de islam of moslims in het Westen wordt de laatste decennia met islamofobie en anti-islamisme aangeduid. In officiële (inter)nationale rapporten en in wetenschappelijke publicatie zijn deze termen reeds goed ingeburgerd.
Als neologismen zijn beide termen tot stand gekomen naar analogie van bestaande verschijnselen respectievelijk xenofobie en antisemitisme. Eerstgenoemde betekent een overmatige angst voor vreemden cq. voor moslims en de islam, terwijl anti-islamisme kan worden omschreven als een vijandige houding die zich kan uiten in vooroordelen, discriminatie, uitsluiting en in psychisch en fysiek geweld.

Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 27-5-2008
Werkloosheid onder allochtonen vertoont een grillig beeld. Volgens het CBS was 4% van de autochtonen in 1999 werkloos tegenover 13% van de allochtonen. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) liet voor 2005 cijfers zien van respectievelijk 9 en 20%, en zelfs 40% onder allochtone jongeren.

Continue reading this post…

BY: W. Shadid, 10-4-2008
Als antwoord op de film van Wilders heeft Raed al-Saeed een film gemaakt van 10 minuten met de titel “SCHISM” over de wreedheden van de Bijbel en het christendom. Hij wil laten zien dat het gemakkelijk is om zwarte teksten en bladzijden uit heilige boeken te selecteren alsmede wrede praktijkbeelden van christenen te vertonen.
De maker is echter veel verstandiger dan ons Tweede Kamer lid. Hij stuurt niet aan op het beginnen van een middeleeuwse godsdienstoorlog. Hij schrijft aan het eind van de film, dat zijn filmpje net zo fout is als die van Wilders. Hij had slechts 12 uur nodig om de film in elkaar te zetten, terwijl Wilders 3 maanden daaraan heeft besteed.
Hij eindigt zijn film met “There is only one God … And that is God”. en “Let us make the world a better place”. De film is net zo amateuristisch als die van Wilders.
Met de excuses die de maker maakt aan degene die zich door de film gekwetst zouden kunnen voelen, laat hij mijns inziens zien dat hijzelf en daarmee zijn cultuur heel veel beschaving kent en dat de vrijheid van meningsuiting waarmee dingen aan de kaak worden gesteld niet noodzakelijkerwijs gepaard hoeft te gaan met kwetsen en beledigen.

Klik hier om de film te zien

Prof.dr. W. Shadid is hoogleraar interculturele communicatie. Voor meer info zie de pagina “About”